Jarenlang is de technologiesector geobsedeerd geweest door het concept van “de singulariteit”, dat hypothetische moment waarop technologische groei oncontroleerbaar en onomkeerbaar wordt.
Een fundamentele ontkoppeling van menselijk overleven van het concept arbeid.
In deze visie bewegen we ons niet alleen naar een wereld van robots; we bewegen ons naar een wereld waarin het concept kosten zelf verdwijnt, waardoor geld zoals we dat kennen een achterhaalde techniek wordt uit het verleden.
De kern van de voorspelling is de combinatie van algemene kunstmatige intelligentie en geavanceerde robotica. Zodra een machine elke taak kan uitvoeren die een mens voorheen uitvoerde, de kosten van goederen en diensten dalen tot de kosten van de grondstoffen en de energie die nodig is om de robot aan te sturen. Een verschuiving van Universeel Basisinkomen naar Universeel Hoog Inkomen.
Terwijl het Universeel Basisinkomen vaak wordt gezien als een “basis” om verhongering in een geautomatiseerde wereld te voorkomen, en het Universeel Hoog Inkomen als een maatschappij zonder “plafond” waar iedereen toegang heeft tot een luxueuze levensstandaard omdat er geen tekort aan arbeidskrachten is die de productie beperkt.
Daarbij is er in een recente podcast van een bekende tech miljardair een financiële bom vallen: hij adviseerde mensen te stoppen met “geld opzijzetten” voor hun pensioen. Volgens de tech miljardair wordt het traditionele concept van een spaarpot irrelevant als AI alles kan produceren.
Automatisering zal de productiviteit zo sterk kan verhogen dat veel goederen en diensten veel goedkoper worden, wat een krachtige deflatoire druk zou creëren. Is dit verstandig of juist heel erg dom? Voor de gemiddelde persoon is het opvolgen van dit advies vandaag de dag aantoonbaar extreem riskant:
De overgang tussen de twee systemen zal hobbelig verlopen. Als je met pensioen gaat tijdens dat hobbelige decennium voordat de robots alles hebben opgelost, en je geen spaargeld hebt, ben je straatarm.
Momenteel zijn de robots eigendom van bedrijven in plaats van van iedereen. Zonder een enorme politieke verschuiving om die rijkdom te herverdelen, blijft overvloed mogelijk achter een betaalmuur verborgen.
Het is makkelijk voor ’s werelds rijkste elite – met een vermogen van honderden miljarden – om te zeggen dat geld er niet toe doet. Voor alle anderen is geld nog steeds het enige waarmee ze hun eten, drinken en de huur kunnen betalen.
De laatste voorspellingen suggereren dat AI de collectieve menselijke intelligentie in 2030 zal overtreffen. Men verwacht dat Optimus tussen 2027 en 2029 op grote schaal gebruikt zal worden.
Als deze mijlpalen standhouden, zien we het ‘Tijdperk van Overvloed’ zich manifesteren tussen 2040 en 2045. Dit is geen probleem dat ‘over een eeuw’ speelt; het is een probleem dat zich midden in een carrièreovergang voordoet voor de huidige beroepsbevolking.
Door alle arbeid te automatiseren, maakt de rijkste der aarde hun eigen enorme bankrekening in feite overbodig. Volgens hen is de ware valuta van de toekomst niet te zoeken in monetaire zaken, maar energie. Zodra AI en robots zelfstandig grondstoffen kunnen delven en chips kunnen produceren, sluit de ‘energiekringloop’ zich en verdwijnt de behoefte aan een monetair medium.
Als geld verdwijnt, wat komt er dan voor in de plaats? Deze toekomst past niet in de hokjes van de afgelopen decennia.
In eerste instantie zullen de eigenaren van de robots hun rijkdom explosief zien groeien.
Uiteindelijk, als goederen in feite gratis zijn, zou de ‘staat’ (als die nog bestaat) zich richten op universele basisvoorzieningen. In plaats van een cheque krijg je een huis, een robot en voedsel als geboorterecht.
Wat gebeurt er met de rijken die in het oude systeem voortkwamen? Ze verliezen hun belangrijkste machtsmiddel: schaarste. Wanneer iedereen ‘rijk’ is, verschuift de invloed van financieel kapitaal naar sociaal en intellectueel kapitaal.
Het gevaarlijkste aspect van de geschetste toekomst is niet armoede, maar zingeving. Sociologen waarschuwen dat we zonder strijd in een existentieel vacuüm terechtkomen.
Je wordt wakker als je uitgerust bent. Je huis gebouwd door robots en aangedreven door alomtegenwoordige zonne-energie. Het zorgt voor een perfect klimaat zonder kosten. Je hoeft niet naar je werk. In plaats daarvan kun je de ochtend besteden aan samenwerken met een AI aan een project waar je een passie voor hebt, of aan ‘dorpswerk’ zoals mentorschap of tuinieren niet omdat het moet, maar voor de menselijke connectie.
Voor degenen wier identiteit verbonden is aan het ‘winnen’ van een financiële hiërarchie, kan het aanvoelen als een fluwelen gevangenis. Ironisch genoeg denk ik dat veel rijken een hekel zou hebben aan leven in de wereld die we voor ogen heeft.
De kans dat dit resultaat wordt bereikt, hangt af van het oplossen van drie knelpunten: energie, wereldwijde regelgeving en het ‘afstemmingsprobleem’ (ervoor zorgen dat AI menselijke waarden deelt). Om je voor te bereiden, moet je niet zomaar stoppen met sparen. Investeer in plaats daarvan in aanpassingsvermogen. Leer samenwerken met AI en bedenk wat je met je leven zou doen als je nooit meer een cent hoefde te verdienen.
Visie op absolute overvloed is een opvallende afwijking van dystopische clichés. We gokken erop dat technologie armoede zal oplossen door geld en arbeid overbodig te maken.
Aanbeveling om te stoppen met sparen voor je pensioen blijft echter een riskante gok die de hobbelige decennia van transitie negeert.
Hoewel we uiteindelijk een wereld zullen bereiken waarin geld geen bepalende rol speelt, wordt de brug naar die toekomst nog steeds gebouwd. En voorlopig moet er nog betaald worden in traditionele valuta.